Dzisiaj jest: 30/07/10
Pierwsze próby ochrony podziemi za pomocą budowanych nad szybami 2 i 3 drewnianych zadaszeń, wiat i szop prowadzone od lat 30-tych do 1949 r. (prace S. Krukowskiego i M. Drewko) miały doraźny charakter, tak jak i zabezpieczanie stropów neolitycznych wybierzysk drewnianymi stemplami, które stosunkowo szybko ulegały przegniciu i naturalnej destrukcji.
Kolejne metody zastosowane przez inż. T. Żurowskiego wg projektu inż. W. Hajdo polegały na zrekonstruowaniu podszybia (szyby 2 i 3) i umieszczeniu nad studniskiem szybu betonowej kopuły z hermetycznie zamykanym włazem (szyby 2, 3 i 4/606). Zwietrzałe i spękane stropy wyrobisk zabezpieczono poprzez budowę murowanych filarów, murów oporowych z kamienia wapiennego oraz częściową rekonstrukcję zniszczonych fragmentów kopalń (lata 50-te i 60-te XX w.).
W połowie lat 70-tych XX w. Jerzy Bąbel zainspirowany pracami badawczo -górniczymi na terenie kompleksu kopalń neolitycznych w Rijckholt w Holandii oraz technicznymi rozwiązaniami galerii turystycznych w polskich jaskiniach (m.in. w Jaskini „Raj”), wystąpił z projektem wykonania podziemnej trasy tunelowej w Krzemionkach. W celu realizacji tego przedsięwzięcia w 1979 r. rozpoczęto prace wykopaliskowe na linii tzw. magistrali (rejon szybów jamowych i 6/668 oraz dalej 7/610 i „Zenona”), gdzie pierwotnie miała przebiegać planowana sztolnia.
Próbnym rozwiązaniem było pogłębienie fragmentu neolitycznych wyrobisk w kopalniach nr 1, 2, 3 oraz wzmocnienie stropów odrzwiami, stalowymi filarami zaś strop nad galerią turystyczną dodatkowo betonitami (lata 1983 - 1985). W ten sposób powstała trasa turystyczna nr 1.
Z inicjatywy dyr. Muzeum Historyczno - Archeologicznego w Ostrowcu, mgr Wojciecha Kotasiaka, po badaniach archeologicznych kopalni 7/610 wybudowano nad współczesnym szybikiem „Zenon” oraz gardzielą szybu 7/610 dwa pawilony naszybowe o trwałej, przeszklonej konstrukcji. Z dna szybiku „Zenon” poprowadzono wykutą w litej skale wapiennej, jałowej pod względem archeologicznym, sztolnię otaczającą łukiem wyrobiska neolityczne (tzw. „trasa turystyczna nr 2”). Z galerii tej w 5 miejscach wybudowano punktowe wglądy do prahistorycznych podziemi, oddzielonych od zwiedzających hermetycznie uszczelnionymi szybami (lata 1983-1991).
Wszelkie prace górnicze w Krzemionkach planowane i prowadzone od połowy lat 70-tych XX w. odbywały się ścisłą kontrolą i naukową opieką dr inż. Zenona Dudy z Akademii Górniczo - Hutniczej w Krakowie.
 |
 |
Pawilony „Wojciech”, „Zenon” - wejście do podziemi |
Trasa turystyczna w neolitycznych wyrobiskach |
W latach 2001-2003 wykonano z kolei szyb wentylacyjno - ewakuacyjny, z dna którego przeprowadzono wykutą w skale płonej galerię łączącą go z trasą podziemną nr 2. Miejsca styku tej sztolni z wyrobiskami neolitycznych kopalń komorowych zabezpieczono w 4 miejscach w analogiczny do powyższego sposób. Archeolodzy z Muzeum Historyczno-Archeologicznego w Ostrowcu Św. współdziałając z wyspecjalizowaną firmę górniczą inż. Adama Krawczyka „Geohydrowiert” w Kielcach wykonali badania na trasie przebiegu podziemnego tunelu łączącego obie dotychczasowe galerie, gdzie natrafiono na znakomicie zachowane kopalnie komorowe i filarowo - komorowe. Stworzono tym samym najdłuższą w Europie podziemną trasę (ponad 400 m), eksponującą fascynujący świat neolitycznych górników.
 |
 |
Trasa turystyczna w rejonie kopalni 815 |
Kopalnia 815 - ślady pracy |
 |
 |
Współczesny chodnik w litej skale wapiennej |
Ocios neolitycznego chodnika |
 |
 |
Kopalnia 795 - Komora Nietoperzy |
Kopalnia 795 - chodnik neolityczny |
Zwiedzanie podziemi rozpoczyna się od pawilonu nr 3 ze zrekonstruowaną pracownią przyszybową oraz konstrukcją szybu oraz zadaszenia. Następnie z sąsiedniego pawilonu nr 2 szybikiem „Zenon” schodzi się do poziomu wyrobisk kopalni komorowej nr 7/610, której podziemną architekturę można podziwiać za szybami witryn aby potem podążyć wykutą w litej skale galerią w kierunku szybu wentylacyjno - ewakuacyjnego. Po drodze mijamy „wglądy” do kolejnych zabytkowych kopalń komorowych nr 612 i 615. Szyb wentylacyjno - ewakuacyjny o gł. ponad 11 m prezentuje profil geologiczny „Krzemionek” zaś wschodni ocios galerii nieprzerwany profil z ławicami konkrecji i płaskurów krzemiennych.
 |
 |
Rejon szybu nr 1 - model górnika i rysunek neolityczny na filarze |
Kopalnia 804 - chodnik neolityczny |
 |
 |
Wgląd do wyrobisk kopalni 795 |
Konkrecje krzemienne |
Od szybu wentylacyjnego wędrujemy w kierunku doskonale zachowanej kopalni komorowej nr 795, będącej szczytowych osiągnięciem techniki europejskiego górnictwa neolitycznego. Przechodzimy przez jej częściowo odgruzowane wyrobiska, aby zwiedzić rejon kopalń komorowych i filarowo - komorowych nr 804, 806 i 815 i tzw. „Wielkie Komory” powstałe na skutek działalności wapiennikarzy w początkach XX w. W tym rejonie oglądamy również wyrobiska filarowo - komorowe ze słynnym rysunkiem wykonanym węglem drzewnym przez neolitycznych górników.
 |
 |
Wyrobiska neolityczne |
Szyb „Stefan” - wyjście z podziemi |
Wychodzimy na powierzchnię w pawilonienad szybem „Stefan”, skąd powracamy na parking przed muzeum. Po drodze oglądamy powierzchnię kopalń z lejami poszybowymi i hałdami (warpiami).
| Prawa autorskie, © 2005-2009 by Webmaster, last modified: September 29, 2009 |
||